+ Yorum Gönder
Öğrenci odası ve Soru (lar) ile Cevap (lar) Forumunda 2 sayfalık metin üzerinde ek kök tahlili Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    2 sayfalık metin üzerinde ek kök tahlili









  2. Asel
    Bayan Üye





    Örnek 1

    “Çekoslavakyalılaştıramadıklar ımızdan mısınız?”
    Kelimenin ek kök tahlinini yapabilir misiniz?

    Cevap:
    Çekoslovakya: İsimi
    -lı: İsimden İsim Y E
    -laş: İsimden Fiil Y E
    -tır: Fiilden Fiil Y E
    -a: Zarf Fiil E
    -ma: Olumsuzluk E (FFYE)
    -dık: Sıfat Fiil E (FİYE)
    -lar: Çokluk E (Çekim Eki)
    -ı: Yardımcı ses
    -mız: İyelik 1 Çokluk (Çekim Eki)
    -dan: Ayrılma hâli (Çekim Eki)
    mı: Soru Edatı-Eki
    -sınız: İkinci Çokluk Kişi Eki (Çekim Eki)

    Örnek 2:
    ”Dabaklar şeyhinin arkasında”
    burada ”şeyhinin” ve ”arkasında” kelimelerini ayırınız

    Cevap:
    Şeyh: İsim kökü
    i: 3tekil iyelik eki
    -nin: ilgi durum eki

    arka: isim kökü
    -sı: 3tekil iyelik eki
    -n: zamir n’si (pronominal n)
    -da: bulunma durum eki

    biz mesela bu arkası kelimesini şöyle ayırıyoruz,

    Arka-s-ı

    s’ye kaynaştırma diyip ı’ya iyelik 3 teklik şahıs eki diyoruz bu ne kadar doğrudur?

    Yanıt:
    bazı dilbilimciler örn Muharrem Ergin, kaynaştırma harflerini sadece “n ve y” kabul eder Bu halde arka-sı sözcüğündeki “s” iyelik ekine tabidir yani arka-m arka-n arka-sı Demek ki sizin hocanız kaynaştırma harflerini “n,s,y,ş” olarak kabul etmiş iyelik eklerini de
    araba-m araba-n araba-sı örneklerinde olduğu gibi 3 tekil şahısta “-ı, -i, -u, -ü ve -sı, -si, -su, -sü” olarak kabul edersek “s” diye bir kaynaştırma harfi olmaz ancak iyelik eklerini (3 tekil şahısta) sadece “-ı, -i, -u, -ü” olarak kabul edersek o zaman “s” harfini kaynaştırma olarak almamız gerekir
    “ş” harfine gelince üleştirme eklerini “-ar, -er” olarak kabul edersek “ş” kaynaştırma olur örn altı-ş-ar
    ama üleştirme eklerini “-ar, -er, -şar, -şer” olarak kabul edersek o zaman “ş” diye bir kaynaştırma harfi yoktur Çünkü “ş” nin
    kaynaştırma harfi olarak kullanılabilecek “üleştirme ekleri” dışında bir kullanımı yoktur

    Ek – Kök Konusu:
    KÖK:

    Kök, bir sözcüktür ve bir heceden veya birden çok heceden oluşabilir
    Sözcüğün anlamlı en küçük parçası
    Bölünemez
    Türetme ekini almamıştırörn: var-ım,yok-um
    Kapatarak bulunur
    Normal kullanım: Kök+ek
    örn:
    yap-ım, çek-im
    Kökler genel olarak ikiye ayrılır:
    a) Ad (ad soylu) kökleri:
    ad, sıfat, zamir, edat , bağlaç, ünlem olan sözcüklerin kökleridir
    Örn:
    Dağ, güzel, hemen, ben, ile, evet…

    b) Eylem (fiil) kökleri:
    iş, oluş, hareket bildiren sözcük kökleridir
    Örn:
    At-, yaz-, sor- , oku-…

    GÖVDE:
    Kök+yapım eki=gövde
    Kökle gövde anlamca birbiriyle ilişkili ancak karşıladıkları kavramlar,varlıklar değişiktir
    Örn:
    var-lık-lı, yok-luk, yok-sul-luk
    Ben adamı böyle yoklarım
    Yoklarım var olur mu?

    EK:
    Kök veya gövdelere gelerek ya yeni bir sözcük türetirler ya da sözcüğün cümle içindeki işlerliğini artırırlar
    Ekler tek başlarına bir anlam taşımaz ve kullanılmaz
    Yeni sözcükler yapan YAPIM ekleri
    Sözcüğe işlerlik katan ÇEKİM ekleri

    ÇEKİM EKLERİ:
    Eklenince cümle içindeki diğer sözcüklerle ilişkiye sokar
    Sözcüklerin cümle içinde kullanılmalarını sağlar
    Anlam değişmez
    Sözcüğe işlerlik kazandırır
    Türü değişmez
    Sözcüğün cümledeki görevini belirler
    Dışarıdaki sözcüğü cümleye çeker

    İSİM ÇEKİM EKLERİ:

    Adların sonlarına gelerek diğer sözcüklere bağlarlar
    Cümle içindeki durumlarını belirten
    Adlara cümlede görev veren veya anlamını türlü yönlerden belirginleştiren
    Yeni adlar türetmeyen eklerdir
    Örn:
    Sıra – lar, masa – ya,

    FİİL ÇEKİM EKLERİ:

    Eylemlere gelen çekim ekleridir
    Eylemden yeni bir eylem türetmezler
    Eylemlere gelen zaman, dilek ve kişi ekleridir
    Örn:
    Yarın gel – ecek – im
    zaman eki kişi eki

    Gel – meli – ler
    zaman eki kişi eki

    YAPIM EKLERİ:
    Sözcüğün anlamını, kimi kez de türünü değiştirirler
    Eklenince yeni sözcükler türetir
    Yeni adlar,eylemler
    Anlam değişikliği
    Tür değişikliği

    ADDAN AD
    -Ad kökünden veya gövdesinden yeni adlar türetir
    -Addan ad türetir
    Örn:baş-lık-lı,Türk-çe,eş-siz …
    a a a a a a a
    Göz-de öğrenci

    ADDAN EYLEM
    -Ad kökünden veya gövdesinden eylemler türetir
    Örn: oyun-a,taş-la,yeşil-er …
    a e a e a e

    EYLEMDEN EYLEM
    -Eylem kök veya gövdelerinden eylemler türetir
    Örn:gül-üş,gül-üş-me,kov-ala …
    e e e e e e e

    EYLEMDEN AD
    Eylem kök veya gövdelerinden adlar türetir
    örn:dur-ak,ağla-mak,yor-gun-luk
    e a e a e a a
    Kaz-ı çalışmaları

    TÜREMİŞ (GÖVDE)
    Yapım eki almış sözcük
    Yapım eki olarak yeni anlam kazanmış sözcük
    Gövde kökle ilgili; ancak karışladığı varlık yönünden farklıdır
    Örn:
    Uyku,boşluk, kalemlik, yolcu …(türemiş ad)
    Olgunlaş-, oyna-, gülüş- … (türemiş eylem)
    Yaylı, sulu, … (türemiş sıfat)




  3. Ziyaretçi
    güzel anlatmışınız




+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
metin üzerinde ek kök tahlili,  2 sayfalık metin üzerinde ek kök tahlili,  bir metin üzerinde ek kök tahlili,  2 sayfalık metin örnekleri